เวลาพูดถึง “เว็บที่ทุกคนเข้าถึงได้” หลายคนนึกถึงผู้พิการทางสายตาเป็นกลุ่มแรก ซึ่งถูกแต่ไม่ครบ เพราะคนที่ได้ประโยชน์จริง ๆ กว้างกว่านั้นมาก
ใครได้ประโยชน์บ้าง
- ผู้สูงอายุ ที่สายตาเริ่มยาว และเป็นกลุ่มที่ติดต่อราชการบ่อยที่สุดกลุ่มหนึ่ง
- คนตาบอดสี ราวหนึ่งในสิบสองของผู้ชาย ซึ่งจะแยกไม่ออกถ้าเราสื่อสารสถานะด้วยสีแดง-เขียวอย่างเดียว
- คนที่ใช้แป้นพิมพ์อย่างเดียว ทั้งด้วยข้อจำกัดทางร่างกาย และคนทำงานที่พิมพ์เร็วกว่าจับเมาส์
- คนทั่วไปในสถานการณ์ชั่วคราว เช่น ถือของอยู่มือเดียว อยู่กลางแดดจนมองจอแทบไม่เห็น หรืออยู่ในที่ที่เปิดเสียงไม่ได้
สิ่งที่ทำได้จริงและเห็นผลทันที
- ความต่างของสีตัวอักษรกับพื้นหลัง เกณฑ์สากลคืออย่างน้อย 4.5 ต่อ 1 สำหรับตัวอักษรทั่วไป สีเทาอ่อนบนพื้นขาวที่ดู “มินิมอล” มักไม่ผ่านข้อนี้
- ข้อความแทนภาพ ภาพที่สื่อความหมายต้องมีคำบรรยาย ส่วนภาพประดับควรเว้นว่างไว้ ไม่ใช่ใส่ชื่อไฟล์ลงไป
- หัวข้อเรียงตามลำดับจริง ผู้ใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอกระโดดอ่านทีละหัวข้อ ถ้าเลือกขนาดหัวข้อตามความสวย โครงเรื่องที่เขาได้ยินจะสับสน
- ใช้แป้นพิมพ์ได้ทั้งเว็บ กด Tab แล้วต้องเห็นเสมอว่าตอนนี้อยู่ตรงไหน และเข้าถึงทุกปุ่มได้โดยไม่ต้องใช้เมาส์
- อย่าสื่อด้วยสีอย่างเดียว ใส่ข้อความหรือไอคอนกำกับคู่ไปด้วยเสมอ
- ปุ่มและลิงก์ใหญ่พอให้นิ้วกด โดยเฉพาะบนมือถือ
ผลพลอยได้ที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง
เว็บที่ทำตามแนวทางเหล่านี้มักได้ของแถมมาด้วย คือเครื่องมือค้นหาเข้าใจเนื้อหาได้ดีขึ้น เพราะสิ่งที่ช่วยโปรแกรมอ่านหน้าจอ (โครงสร้างหัวข้อชัด ข้อความแทนภาพ ลิงก์ที่บอกปลายทาง) เป็นสิ่งเดียวกับที่ช่วยให้เครื่องอ่านเนื้อหาออก และยังทำให้เว็บใช้งานได้ดีบนเครื่องรุ่นเก่าและเน็ตช้าอีกด้วย
สำหรับหน่วยงานภาครัฐ เรื่องนี้ไม่ใช่ทางเลือก เพราะมาตรฐานเว็บไซต์ภาครัฐอ้างอิงแนวทาง WCAG ระดับ AA ไว้ชัดเจน แต่ต่อให้ไม่มีข้อบังคับ การทำให้คนที่อยากติดต่อเราติดต่อได้ทุกคน ก็เป็นเรื่องที่ควรทำอยู่ดี
